ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი სავარაუდოდ დაკავშირებულია თავის ტვინის ნარჩენებისგან გასუფთავების სისტემასთან – ახალი კვლევა
ეს პულსები სავარაუდოდ იტუმბება რაღაც გაურკვეველი „საკანალიზაციო“ ქსელის მიერ, რომლის შესახებ ჯერ ბევრი არაფერი ვიცით.
ადამიანებში, მკვლევრები სულ უფრო მეტად უკავშირებენ გლიმფატური სისტემის პრობლემებს კოგნიტურ დაქვეითებასთან, მეხსიერების პრობლემებთან, კუნთოვანი სისტემის პრობლემებთან და ფსიქოზთან.
ეს პირველი კვლევაა, რომელიც სწავლობს კავშირს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომთან.
წინასწარ კვლევებში, თაპალიამ და მისმა კოლეგებმა დაასკანერეს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომის მქონე 31 მონაწილის თავის ტვინი და შეადარეს 27 ჯანმრთელი ადამიანისას.
გლიმფატიკური სისტემის პირდაპირ ვიზუალიზაცია მარტივი საქმე არაა. სწორედ ამიტომ რჩებოდა ნარჩენების გამოდევნის ქსელი ამდენ ხანს მოუხელთებელი.
როგორც წესი, საჭიროა, რომ „მოთვალთვალე“ ადამიანის ცერებროსპინალურ სითხეში შეიყვანონ ინვაზიური პროცედურით ისე, რომ შესაძლებელი იყოს მისი გადაღება მაშინ, როცა ის სისტემის საიდუმლო გზებში მოძრაობს.
თუმცა, გრიფიტის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა სხვა გზას მიმართეს.
გამოიყენეს არაინვაზიური მეთოდი, რომელიც უბრალოდ აფასებს გლიმფატურ ფუნქციას. ეს ხერხდება ტვინში პატარა სისხლძარღვების გარშემო ციცქნა არხებში ცერებროსპინალური სითხის დიფუზიის მაჩვენებლის გაზომვით.
ეს ნაკლებად პირდაპირი და ზუსტი მეთოდია, მაგრამ შესაძლებელია არაინვაზიურად გამოყენება MRI სკანირების შესაფასებლად. ამ მეთოდმა უკვე მიანიშნა გლიმფატური ნაკადის ცვლილებაზე პარკინსონის დაავადების, ალცჰაიმერის, სისხლის წნევის პრობლემებისა და მრავლობითი სკლეროზის მქონე პაციენტებში.
ავსტრალიელმა მკვლევრებმა ამჯერად დაადგინეს, რომ ქრონიკული დაღლილობის პაციენტების თავის ტვინის სკანირებები ასევე აჩვენებს გლიმფატური ფუნქციის შემცირების ნიშნებს.
ამას გარდა, დისფუნქცია შეიმჩნევა მხოლოდ ტვინის მარჯვენა ნახევარსფეროში და არა მარცხენაში.
„ამ სახის ნახევარსფერული ასიმეტრია აქამდე აღრიცხული იყო საფეთქლის წილის ეპილეფსიის მქონე პაციენტებში, პარკინსონისა და ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზის (ALS) მქონეებში“, — წერენ მკვლევრები.
საინტერესოა, რომ რაც უფრო უარესდება ქრონიკული დაღლილობის სინდრომის მქონე პაციენტის ძილის პრობლემები ან კონცენტრაციის დარღვევა (ასევე ცნობილი როგორც „ტვინის დაბინდვა“), უფრო დიდია გლიმფატური დისფუნქცია მათ მარჯვენა ნახევარსფეროში.
გრიფიტის უნივერსიტეტის ნეიროიმუნოლოგიის ეროვნული ცენტრის დირექტორი სონია მარშალ-გრადისნიკი განმარტავს, რომ ტვინის სკანირებებში აძლიერებს „იმ აზრს, რომ ძილი კრიტიკულ როლს ასრულებს ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში“.
„იმედი გვაქვს, რომ ასეთი შედეგები გზას მოუმზადებს უკეთეს დიაგნოზს არაინვაზიური პროცედურების გამოყენებით და რაც მნიშვნელოვანია, სამომავლო სამკურნალო საშუალებებს“, — ამბობს მარშალ-გრადისნიკი.
სამწუხაროდ, კვლევის შედეგები ვერ ადგენს, რატომ შეიძლება ხდებოდეს გლიმფატური დისფუნქცია მხოლოდ მარჯვენა ნახევერსფეროში ან როგორ შეიძლება განაპირობებდეს ეს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომს.
თუმცა, თავის ტვინის ნარჩენებისგან გასუფთავების სისტემა ეფექტიანი არაა ტოქსიკური პროდუქტების გამოდევნის მხრივ, შეუძლია გაამწვავოს ანთება ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში, რაც ნევროლოგიურ სიმპტომებს იწვევს.
ეს დაახლოებით იგივე არგუმენტია, თუ რატომ შეიძლება იყოს დარღვეული გლიმფური სისტემა ალცჰაიმერის ან პარკინსონის დაავადების მქონე ადამიანებში.
გაცილებით მეტი კვლევაა საჭირო, რათა უკეთესად შეისწავლონ გლიმფური სისტემა ადამიანის თავის ტვინში, ასევე ის, როგორ შეიძლება იწვევდეს მისი დარღვევა სხვადასხვა დაავადებას.
თუმცა, მისი აღმოჩენით, ნეირომეცნიერების სფერო შესაძლოა აღარასდროს იყოს იგივე.
ტვინის ნაგავი თანდათან ნევროლოგიური საგანძური ხდება.